Αυξήσεις φόρου και άνω του 80% στα τσιγάρα μπορεί να φέρει η εφαρμογή νέας οδηγίας του Συμβουλίου της ΕΕ. Ειδικότερα, σύμφωνα με μελέτη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αν εφαρμοσθεί η οδηγία για τη διάρθρωση και τους συντελεστές του ειδικού φόρου κατανάλωσης που ισχύουν για τα βιομηχανοποιημένα καπνά, τότε ένα πακέτο τσιγάρα στην Ελλάδα ίσως ξεπεράσει τα 6 ευρώ από 4,80 ευρώ που είναι σήμερα.
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, έξι κράτη μέλη – η Δανία, η Ιρλανδία, η Φινλανδία, το Βέλγιο, η Ολλανδία και η Γαλλία – ήδη υπερβαίνουν τα νέα ελάχιστα όρια. Αντίθετα, τα υπόλοιπα κράτη μέλη θα πρέπει να αυξήσουν τους ελάχιστους συντελεστές τους, κατά μέσο όρο περίπου 50%. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις επικεντρώνονται σε Νότια και Ανατολική Ευρώπη (με εξαίρεση το Λουξεμβούργο).
Αιτία του ράλι είναι η εξαιρετικά χαμηλή φορολογική βάση της χώρας μας. Συγκεκριμένα, η Κύπρος, η Ελλάδα, η Ουγγαρία και η Βουλγαρία θα πρέπει να αυξήσουν τους ελάχιστους συντελεστές ΕΦΚ στα τσιγάρα πάνω από 80% για να συμμορφωθούν με τους νέους κανόνες, γεγονός που θα βοηθήσει στην αποθάρρυνση των διασυνοριακών αγορών, όπου οι πολίτες χωρών με υψηλότερη φορολογία αγοράζουν τα προϊόντα τους σε (συνήθως γεωγραφικά κοντινές) χώρες με μικρότερους φόρους.
Τα τσιγάρα παραμένουν σημαντικά φθηνότερα στη Βουλγαρία από ό,τι στα γειτονικά κράτη μέλη της ΕΕ. Η τιμή ανά τσιγάρο (WAP) για 1.000 τσιγάρα το 2024 ήταν 156 ευρώ στη Βουλγαρία, σε σύγκριση με 255 ευρώ στη Ρουμανία και 210 ευρώ στην Ελλάδα. Από την εφαρμογή της TTD το 2014, οι φόροι στον καπνό έχουν αυξηθεί σημαντικά στα κράτη μέλη της ΕΕ.
Τα καθορισμένα ελάχιστα κατώτατα όρια ΕΦΚ συνέβαλαν σε μια συνολική ανοδική διόρθωση των φορολογικών συντελεστών του καπνού εντός της ΕΕ. Ωστόσο, το μέγεθος των αυξήσεων φόρων δεν ήταν ομοιόμορφο μεταξύ των χωρών. Ενώ ορισμένα κράτη μέλη (π.χ. Βουλγαρία, Ουγγαρία και Ελλάδα) παραμένουν οριακά πάνω από την ελάχιστη απαίτηση των 90 ευρώ ανά 1.000 τσιγάρα, άλλα έχουν εφαρμόσει σημαντικά υψηλότερα επίπεδα φορολόγησης.
Συγκεκριμένα, η Ιρλανδία, η Γαλλία, η Φινλανδία και οι Κάτω Χώρες έχουν θεσπίσει φορολογικούς συντελεστές πολύ πάνω από το ελάχιστο όριο, αντανακλώντας πιο φιλόδοξες στρατηγικές ελέγχου του καπνού. Από το 2014 έως το 2020, η εικόνα ήταν ανάμεικτη: τα τσιγάρα έγιναν λιγότερο προσιτά σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ελλάδα και η Φινλανδία, αλλά πιο προσιτά σε κράτη μέλη όπως η Βουλγαρία και η Ρουμανία.
Πιο εντυπωσιακό είναι ότι, μεταξύ 2020 και 2022, τα τσιγάρα έγιναν πιο προσιτά (δηλαδή φθηνότερα σε σχέση με τα επίπεδα του κατά κεφαλήν ΑΕΠ) σε σχεδόν όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, κυρίως επειδή η φορολογία του καπνού δεν συμβαδίζει με τον γενικό πληθωρισμό, ο οποίος έφτασε σε διψήφια ποσοστά σε ολόκληρη την ΕΕ, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στη μελέτη.
Άλλωστε για το θέμα, τοποθετήθηκε και ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών της Ελλάδας και πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης που εξέφρασε επιφυλάξεις για μιας υπέρμετρης και απότομης αύξησης των φόρων στα καπνικά: «Σύμφωνα με την εμπειρία μας στην Ελλάδα και λαμβάνοντας υπόψη τη γεωγραφική μας θέση, έχει παρατηρηθεί στο παρελθόν ότι η ασύμμετρη αύξηση αυτών των φορολογικών συντελεστών οδηγεί σε καταγραφή αύξησης του λαθρεμπορίου». Προειδοποίησε μάλιστα ότι αν οι τιμές αυξηθούν πάνω απ’ όσο μπορεί να αντέξει η αγορά, θα πρέπει να ληφθεί υπόψιν η επίδραση που θα έχουν στις επενδύσεις και στις εξαγωγές.
